《 guān jū 》, hòu fēi zhī dé yě , fēng zhī shǐ yě ,
《關雎》,后妃之德也,風之始也,
suǒ yǐ fēng tiān xià ér zhèng fū fù yě 。
所以風天下而正夫婦也。
gù yòng zhī xiāng rén yān , yòng zhī bāng guó yān 。
故用之鄉人焉,用之邦國焉。
fēng , fēng yě , jiào yě ,
風,風也,教也,
fēng yǐ dòng zhī , jiào yǐ huà zhī 。
風以動之,教以化之。
shī zhě , zhì zhī suǒ zhī yě ,
詩者,志之所之也,
zài xīn yān wéi zhì , fā yán wéi shī ,
在心焉為志,發言為詩,
qíng dòng wū zhōng ér xíng wū yán ,
情動於中而形於言,
yán zhī bù zú , gù jiē tàn zhī ,
言之不足,故嗟嘆之,
jiē tàn zhī bù zú , gù yǒng gē zhī ,
嗟嘆之不足,故詠歌之,
yǒng gē zhī bù zú ,
詠歌之不足,
bù zhī shǒu zhī wǔ zhī zú zhī dǎo zhī yě 。
不知手之舞之足之蹈之也。
qíng fā wū shēng , shēng chéng wén wèi zhī yīn ,
情發於聲,聲成文謂之音,
zhì shì zhī yīn ān yǐ lè , qí zhèng hé ;
治世之音安以樂,其政和;
luàn shì zhī yīn yuàn yǐ nù , qí zhèng guāi ;
亂世之音怨以怒,其政乖;
wáng guó zhī yīn āi yǐ sī , qí mín kùn 。
亡國之音哀以思,其民困。
gù zhèng dé shī , dòng tiān dì , gǎn guǐ shén ,
故正得失,動天地,感鬼神,
xiān wáng yǐ shì jīng fū fù , chéng xiào jìng ,
先王以是經夫婦,成孝敬,
hòu rén lún , měi jiào huà , yí fēng sú 。
厚人倫,美教化,移風俗。
yì yuē fēng , èr yuē fù ,
一曰風,二曰賦,
sān yuē bǐ , sì yuē xīng ,
三曰比,四曰興,
wǔ yuē yǎ , liù yuē sòng ,
五曰雅,六曰頌,
shàng yǐ fēng huà xià , xià yǐ fēng cì shàng ,
上以風化下,下以風刺上,
zhǔ wén ér jué jiàn , yán zhī zhě wú zuì ,
主文而譎諫,言之者無罪,
wén zhī zhě zú yǐ jiè , gù yuē fēng 。
聞之者足以戒,故曰風。
zhì wū wáng dào shuāi , lǐ yì fèi , zhèng jiào shī ,
至於王道衰,禮義廢,政教失,
guó yì zhèng , jiā shū sú , ér biàn fēng biàn yǎ zuò yǐ 。
國異政,家殊俗,而變風變雅作矣。
guó shǐ míng hū dé shī zhī jì ,
國史明乎得失之跡,
shāng rén lún zhī fèi , āi xíng zhèng zhī kē ,
傷人倫之廢,哀刑政之苛,
yín yǒng qíng xìng , yǐ fēng qí shàng ,
吟詠情性,以風其上,
dá wū shì biàn ér huái qí jiù sú zhě yě 。
達於事變而懷其舊俗者也。
gù biàn fēng fā hū qíng , zhǐ hū lǐ yì 。
故變風發乎情,止乎禮義。
fā hū qíng , mín zhī xìng yě ;
發乎情,民之性也;
zhǐ hū lǐ yì , xiān wáng zhī zé yě 。
止乎禮義,先王之澤也。
shì yǐ yì guó zhī shì , xì yì rén zhī běn , wèi zhī fēng ;
是以一國之事,系一人之本,謂之風;
yán tiān xià zhī shì , xíng sì fāng zhī fēng , wèi zhī yǎ 。
言天下之事,形四方之風,謂之雅。
yǎ zhě , zhèng yě , yán wáng zhèng zhī suǒ yóu fèi xīng yě 。
雅者,正也,言王政之所由廢興也。
zhèng yǒu xiǎo dà , gù yǒu xiǎo yǎ yān , yǒu dà yǎ yān 。
政有小大,故有小雅焉,有大雅焉。
sòng zhě , měi shèng dé zhī xíng róng ,
頌者,美盛德之形容,
yǐ chéng qí gōng gào wū shén míng zhě yě 。
以成其功告於神明者也。
shì wèi sì shǐ , shī zhī zhì yě 。
是謂四始,詩之至也。
rán zé 《 guān jū 》《 lín zhǐ 》 zhī huà ,
然則《關雎》《麟趾》之化,
wáng zhě zhī fēng , gù xì zhī zhōu gōng 。
王者之風,故系之周公。
nán , yán huà zì běi ér nán yě 。
南,言化自北而南也。
《 què cháo 》《 zōu yú 》 zhī dé , zhū hóu zhī fēng yě ,
《鵲巢》《騶虞》之德,諸侯之風也,
xiān wáng zhī suǒ yǐ jiào , gù xì zhī zhào gōng 。
先王之所以教,故系之召公。
《 zhōu nán 》《 zhào nán 》,
《周南》《召南》,
zhèng shǐ zhī dào , wáng huà zhī jī 。
正始之道,王化之基。
shì yǐ 《 guān jū 》 lè dé shū nǚ , yǐ pèi jūn zǐ ,
是以《關雎》樂得淑女,以配君子,
yōu zài jìn xián , bù yín qí sè ;
憂在進賢,不淫其色;
āi yǎo tiǎo , sī xián cái ,
哀窈窕,思賢才,
ér wú shāng shàn zhī xīn yān 。
而無傷善之心焉。
shì 《 guān jū 》 zhī yì yě 。
是《關雎》之義也。